ทรัพย์สินทางปัญญา คืออะไร?
ทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property) หมายถึง ผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์ คิดค้น สร้างสรรค์โดยมนุษย์ในรูปแบบต่าง ๆ ผ่านการแสดงออกในรูปแบบที่จับต้องได้ เช่น สินค้าต่าง ๆ หรือรูปแบบที่จับต้องไม่ได้ เช่น บริการ แนวคิดในการดำเนินธุรกิจ กรรมวิธีการผลิตในอุตสาหกรรม เป็นต้น
ทรัพย์สินทางปัญญา มีกี่ประเภท?
ปัจจุบัน ทรัพย์สินทางปัญญานั้นแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
- ลิขสิทธิ์ (Copyright)
- ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property)
ซึ่งเรื่องลิขสิทธิ์อาจเป็นเรื่องที่เคยได้ยินบ่อย ๆ ส่วนทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมนั้นอาจไม่คุ้นหูมากนัก แต่หากสิ่งที่มีอยู่รอบตัวในชีวิตประจำวันล้วนจะเป็นทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมทั้งสิ้น
ลิขสิทธิ์ (Copyright)
ลิขสิทธิ์ (Copyright) หมายถึง สิทธิแต่เพียงผู้เดียวของผู้สร้างสรรค์ผลงานตั้งแต่การคิด การใช้ความรู้ ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา ซึ่งจะได้รับความคุ้มครองตามกฏหมายทันทีที่สร้างสรรค์โดยไม่ต้องจดทะเบียน
ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property)
ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property) คือ ความคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับอุตสาหกรรมต่าง ๆ อาจเป็นความคิดในการประดิษฐ์คิดค้น เป็นได้ทั้งกระบวนการหรือเทคนิคการผลิตที่ปรับปรุงหรือคิดค้นขึ้นมาใหม่ หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นองค์ประกอบและรูปร่างของตัวผลิตภัณฑ์
โดยทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม แบ่งออกได้ดังนี้
- สิทธิบัตร (Patent)
เป็นการคุ้มครองการคิดค้นสร้างสรรค์ที่เกี่ยวกับการประดิษฐ์ (Invention) หรือ การออกแบบผลิตภัณฑ์ (Industrial Design) ที่มีลักษณะตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท (อ่านต่อได้ที่ : การจดสิทธิบัตร)
- แบบผังภูมิวงจรรวม (Layout – Design of Integrated Circuits)
หมายถึง แบบ แผงผัง หรือรูปที่ทำขึ้นในรูปแบบหรือวิธีใดวิธีหนึ่ง เพื่อแสดงถึงการจัดวาง และการเชื่อมต่อของวงจรไฟฟ้า ยกตัวอย่างเช่น ตัวนำไฟฟ้า หรือตัวต้านทาน เป็นต้น
- เครื่องหมายการค้า (Trademark)
หมายถึง เครื่องหมาย สัญลักษณ์ หรือตราที่ใช้กับสินค้าหรือบริการ แบ่งออกได้เป็น 4 ประเภท
(อ่านต่อได้ที่ : การจดเครื่องหมายการค้า)
- ความลับทางการค้า (Trademark Secret)
หมายถึง ข้อมูลทางการค้าซึ่งยังไม่เป็นที่รู้จักโดยทั่วไป เป็นข้อมูลที่มีมูลค่าในเชิงพาณิชย์ มีการดำเนินการตามสมควรเพื่อให้ข้อมูลนั้นเป็นความลับ
- ชื่อทางการค้า (Trade Name)
หมายถึง ชื่อที่ใช้ในการประกอบกิจการ เช่น ไทยประกันชีวิต ขนมบ้านอัยการ เป็นต้น
- สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication)
หมายถึง สัญลักษณ์ หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้เรียกแทนแหล่งภูมิศาสตร์ แล้วสามารถบ่งบอกว่าสินค้าที่เกิดจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้น เป็นสินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะเฉพาะของแหล่งภูมิศาสตร์ดังกล่าว ยกตัวอย่างเช่น ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ผ้าไหมยกดอกลำพูน ส้มโอนครชัยศรี ไข่เค็มไชยา เป็นต้น
ทรัพย์สินทางปัญญาแต่ละประเภทนั้นมีความแตกต่างกัน แต่ทุกประเภทนั้นถือเป็นงานประดิษฐ์และสร้างสรรค์ที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายทั้งสิ้น
ประโยชน์ของทรัพย์สินทางปัญญา
การมีกฎหมายที่คุ้มครองผลงานสร้างสรรค์นั้นถือว่ามีประโยชน์อย่างมาก ไม่ว่าจะเป็น
- เพื่อส่งเสริมให้เกิดวัฒนธรรมในการประดิษฐ์ คิดค้น และสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ จากการต่อยอดองค์ความรู้
- เพื่อให้การนำไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือหารายได้ในอนาคต สามารถสร้างผลตอบแทนที่เป็นธรรมแก่เจ้าของผลงาน
- เพื่อจูงใจให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี การจะส่งมอบหรือซื้อขายงานประดิษฐ์นั้น จำเป็นต้องมีหลักฐานที่เป็นสิ่งรับประกันความเป็นเจ้าของงานประดิษฐ์นั้น
- เพื่อรักษาสิทธิการเจ้าของผลงาน ใช้ยืนยันความเป็นเจ้าของผลงานได้อย่างถูกต้อง กล่าวคืองานสร้างสรรค์ถือเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของผู้คิดค้น ยกเว้นแต่มีการตกลงไว้เป็นอย่างอื่น เช่น การว่าจ้างหรือการเป็นลูกจ้าง
- เพื่อป้องกันการถูกละเมิดผลงาน หรือลอกเลียนในอนาคตได้
การละเมิดทรัพย์สินทางปัญญามีโทษอย่างไร?
ปัจจุบันมีการกำหนดบทลงโทษทางกฎหมายสำหรับผู้ที่กระทำความผิดละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาไว้โดยเฉพาะ โดยบทลงโทษจะแตกต่างกันไปตามประเภทของทรัพย์สินทางปัญญาที่ พ.ร.บ. คุ้มครอง ซึ่งมีตั้งแต่โทษปรับ จำคุก หรือทั้งจำทั้งปรับ ดังนั้นการดำเนินการใด ๆ ที่อาจเสี่ยงต่อการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาของผู้อื่น จำเป็นต้องมีการขออนุญาตให้ถูกต้องตามกฎหมาย หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อช่วยดำเนินการและวางกลยุทธ์อย่างมั่นใจ
อ่านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา: law-dip001.pdf (ipthailand.go.th)
ที่มา: กรมทรัพย์สินทางปัญญา (ipthailand.go.th)
หากผู้ประกอบการท่านใดที่ต้องการปรึกษาการวางแผนธุรกิจและการจดทะเบียนสิทธิบัตรหรือลิขสิทธิ์ EASTPARK มีบริการให้คำปรึกษาและแนะนำทางธุรกิจ รวมถึงสำนักงานบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา (IPMO) ที่คอยดูแลเรื่องการจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาโดยเฉพาะ
📍สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมหรือปรึกษาการจดทะเบียนสิทธิบัตรได้ที่
🟩 Line OA : @eastparkbuu หรือ คลิก