ลิขสิทธิ์ถือเป็นเกราะป้องกันที่ช่วยคุ้มครองงานสร้างสรรค์จากการถูกคัดลอกหรือใช้งานโดยไม่ได้รับอนุญาต ทำให้เจ้าของสามารถปกป้องงานและมีสิทธิกีดกันผู้อื่นจากการคัดลอก การจำหน่าย การแสดง การเผยแพร่ภาพ หรือการนำเนื้อหาไปดัดแปลง หรือใช้ในเชิงพาณิชย์ในรูปแบบต่าง ๆ โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของสิทธินั้น

เนื่องจากงานที่มีลิขสิทธิ์ในปัจจุบันมีหลากหลายรูปแบบ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่คุณควรทำความเข้าใจเพื่อการปกป้องและใช้สิทธิของคุณได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีแผนที่จะใช้งานลิขสิทธิ์ในเชิงพาณิชย์

ลิขสิทธิ์ คืออะไร?

ลิขสิทธิ์ หมายถึง สิทธิแต่เพียงผู้เดียวของผู้สร้างสรรค์ผลงานตั้งแต่การคิด การใช้ความรู้ ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา ซึ่งจะได้รับความคุ้มครองตามกฏหมายทันทีที่สร้างสรรค์โดยไม่ต้องจดทะเบียน

ซึ่งเจ้าของลิขสิทธิ์มีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวที่จะทำอะไรกับงานของตัวเองก็ได้ ไม่ว่าจะเป็น การทำซ้ำ ดัดแปลง เผยแพร่ และให้เช่าต้นฉบับหรือสำเนาของงานที่มีลิขสิทธิ์ นอกจากนี้คนที่จะนำผลงานนั้นไปใช้ก็ต้องขออนุญาตจากเจ้าของก่อน หากนำมาเผยแพร่ต่อสาธารณชนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ก็อาจเข้าข่ายการละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าตั้งใจหรือไม่ก็ตาม

ลิขสิทธิ์คุ้มครองงานประเภทใดบ้าง?

โดยทั่วไปแล้วงานสร้างสรรค์ที่ผ่านกระบวนการคิด จะได้รับการคุ้มครองโดยอัตโนมัติตั้งแต่วันแรกที่เจ้าของได้สร้างสรรค์ผลงานนั้นขึ้นมา และมีอายุการคุ้มครองไปจนถึง 50 ปีหลังจากที่เจ้าของลิขสิทธิ์เสียชีวิต สำหรับงานที่สร้างสรรค์โดยนิติบุคคล ลิขสิทธิ์จะได้รับความคุ้มครองเป็นระยะเวลา 50 ปีนับจากวันแรกที่ได้ทำการเผยแพร่ผลงาน

ตามมาตรา 4 ในกฎหมายลิขสิทธิ์ของราชอาณาจักรไทย งานที่มีลิขสิทธิ์แบ่งออกเป็น 9 ประเภท ดังนี้

Illustration showing 9 types of creative works protected by copyright law: Literary works, Choreographic works, Pictorial/Graphic/Sculptural works, Musical works, Motion pictures, Sound recordings, audiovisual works, Broadcasting works, and any other works in the literary, scientific or artistic departments.

1. งานวรรณกรรม เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ คำปราศรัย รวมทั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ (Coding, Source Code) ด้วย

2. งานการแสดง นาฏกรรม เช่น งานเกี่ยวกับการรำ การเต้น การทำท่า หรือการแสดงประกอบขึ้นเป็นเรื่องราว

3. งานวิจิตรศิลป์ ศิลปกรรม

4. งานดนตรีกรรม เช่น คำร้อง ทำนอง การเรียบเรียงเสียงประสาน และโน้ตเพลง

ภาพวาด
ประติมากรรม
งานพิมพ์
งานตกแต่งสถาปัตย์
ภาพถ่าย
ภาพวาดเขียน แผนที่ ภาพร่าง
งานประยุกต์ศิลป์ (คุ้มครองลิขสิทธิ์ 25 ปีหลังจากวันจัดสร้าง)

5. งานสิ่งบันทึกเสียง เช่น เทปเพลง ซีดีเพลง แผ่นเสียง

6. งานโสตทัศนวัสดุ เช่น วีซีดี วีดิโอเทป แผ่นดิสก์ที่บันทึกข้อมูลภาพและเสียงเอาไว้

7. งานภาพยนตร์ เช่น ภาพยนตร์ รวมทั้งเสียงประกอบด้วย

8. งานแพร่เสียงแพร่ภาพ เช่นการแพร่ภาพกระจายเสียง ทางวิทยุ หรือโทรทัศน์

9. งานอื่นใดในแผนกวรรณคดี วิทยาศาสตร์ หรือศิลปะ

ประโยชน์ของการจดลิขสิทธิ์

แม้ลิขสิทธิ์จะเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่การจดลิขสิทธิ์ก็มีความสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อต้องใช้เป็นหลักฐานทางกฎหมายในกรณีมีการละเมิดสิทธิ์ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อทั้งเจ้าของลิขสิทธิ์และผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็น

เจ้าของลิขสิทธิ์ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย
เจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้มีสิทธิแต่เพียงผู้เดียว
ช่วยให้การโอนสิทธิ์หรือให้สิทธิ์ใช้งานมีความชัดเจน
สร้างความน่าเชื่อถือในเชิงพาณิชย์
ใช้ในกระบวนการฟ้องร้องได้ง่ายและรวดเร็ว
ส่งเสริมให้เกิดความกล้าคิดและสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณค่า
ผู้บริโภคมีโอกาสบริโภคงานที่มีคุณภาพ

หลักเกณฑ์ในการพิจารณางานลิขสิทธิ์

เป็นงานที่แสดงออกถึงความคิด (Expression of Idea)
เป็นงานที่ริเริ่มสร้างสรรค์ด้วยตนเอง (Originality)
การทุ่มเทกำลัง ความรู้ ความสามารถ ความตั้งใจวิริยะอุตสาหะในการสร้างสรรค์ (Sweat & Labour and Judgement)
มีลักษณะเข้าข่ายตามประเภทของงานที่กฎหมายลิขสิทธิ์รับรอง
เป็นงานที่ไม่ขัดต่อกฎหมายและศีลธรรมอันดี

สิ่งที่ไม่สามารถยื่นจดแจ้งลิขสิทธิ์ได้

ความคิด ขั้นตอน กรรมวิธี ระบบวิธีใช้หรือวิธีทำงาน แนวความคิด หลักการ การค้นพบ ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ หรือคณิตศาสตร์
ข่าวประจำวัน และข้อเท็จจริงต่าง ๆ ที่มีลักษณะเป็นเพียงข่าวสาร
รัฐธรรมนูญและกฎหมาย
ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ คำสั่ง คำชี้แจง และหนังสือโต้ตอบของกระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานอื่นใดของรัฐหรือท้องถิ่น
คำพิพากษา คำสั่ง คำวินิจฉัย และรายงานทางราชการ
คำแปลและการรวบรวมสิ่งต่าง ๆ ตามข้อ 2-5 ที่กระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานใดของรัฐหรือของท้องถิ่นที่จัดทำขึ้น

เอกสารที่ใช้ในการจดลิขสิทธิ์

แบบคําขอแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ (ลข.01) ดาวน์โหลด > แบบฟอร์มคำขอแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ (ลข.01)
ผลงานสร้างสรรค์ที่ต้องการจดลิขสิทธิ์
สําเนาบัตรประชาชน พร้อมรับรองสำเนาถูกต้อง (กรณีเป็นบุคคลธรรมดา)
สําเนาบัตรประชาชนผู้ร่วมสร้างสรรค์ผลงาน พร้อมรับรองสำเนาถูกต้อง (กรณีมีผู้ร่วมสร้างสรรค์)
หนังสือมอบอำนาจ ติดอากรสแตมป์ 30 บาท (ในกรณีจดในนามนิติบุคคล หรือใช้ตัวแทน)
สำเนาหนังสือรับรองนิติบุคคล ที่ออกให้ไม่เกิน 6 เดือน ของเจ้าของลิขสิทธิ์ (กรณีเป็นนิติบุคคล)

อายุการคุ้มครองงานสร้างสรรค์

โดยทั่วไป การคุ้มครองลิขสิทธิ์จะเริ่มขึ้นทันทีเมื่อผลงานถูกสร้างสรรค์ขึ้น และมีระยะเวลาคุ้มครองตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ และคุ้มครองต่อไปอีก 50 ปี หลังจากผู้สร้างสรรค์เสียชีวิต ทั้งนี้ ระยะเวลาการคุ้มครองอาจแตกต่างกันไปตามประเภทของผู้สร้างสรรค์และลักษณะของผลงาน ดังต่อไปนี้

กรณีมีผู้สร้างสรรค์งานคนเดียว ลิขสิทธิ์จะอยู่ตลอดอายุขัยและคุ้มครองต่อไปอีก 50 ปีหลังผู้สร้างสรรค์เสียชีวิต

กรณีมีผู้สร้างสรรค์หลายคน ลิขสิทธิ์จะอยู่ตลอดอายุขัยของผู้สร้างสรรค์ และอยู่ต่อไปอีก 50 ปี หลังผู้สร้างสรรค์คนสุดท้ายเสียชีวิต

กรณีผู้สร้างสรรค์เป็นนิติบุคคล ลิขสิทธิ์จะมีอายุ 50 ปี นับตั้งแต่ได้สร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา หรือนับตั้งแต่มีการโฆษณางานนั้นครั้งแรก

กรณีผู้สร้างสรรค์ใช้นามแฝงหรือไม่ปรากฏชื่อ ลิขสิทธิ์จะมีอายุ 50 ปี นับตั้งแต่ได้สร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา

งานภาพถ่าย โสตทัศนวัสดุ ภาพยนตร์ สิ่งบันทึกเสียง หรืองานแพร่เสียงแพร่ภาพ ลิขสิทธิ์จะมีอายุ 50 ปี นับตั้งแต่ได้สร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา หรือนับตั้งแต่มีการโฆษณาขึ้นครั้งแรก

การจดลิขสิทธิ์เสียค่าอะไรบ้าง?

ปัจจุบันไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการจดลิขสิทธิ์

ในการยื่นจดลิขสิทธิ์ ผู้ยื่นควรเตรียมเอกสารให้ครบถ้วน ศึกษาขั้นตอนให้ละเอียด และติดตามผลหลังจากยื่นจด เพื่อให้การจดลิขสิทธิ์สำเร็จลุล่วงด้วยดี อีกทางเลือกหนึ่งคือ การเลือกใช้บริการยื่นจดลิขสิทธิ์ที่พร้อมอำนวยความสะดวกในการยื่นจดลิขสิทธิ์และบริการด้านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา

หากผู้ประกอบการท่านใดที่ต้องการปรึกษาการวางแผนธุรกิจและการจดทะเบียนสิทธิบัตรหรือลิขสิทธิ์ EASTPARK มีบริการให้คำปรึกษาและแนะนำทางธุรกิจ รวมถึงสำนักงานบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา (IPMO) ที่คอยดูแลเรื่องการจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาโดยเฉพาะ

📍สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมหรือปรึกษาการจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาได้ที่
🟩 Line OA : @eastparkbuu หรือ คลิก